با هوش مصنوعی مهربان باشیم

هوش مصنوعی مانند همه‌ی پیشرفت‌های عمده‌ی انسان و شاید بیشتر از همه‌ی آن‌ها، موضوع اختلاف‌نظر و بحث‌وجدل است. شاید موضع‌گیری صحیح ‌در این بلوا غیرممکن باشد ولی نگاهی بی‌طرفانه به مزایای چشمگیر هوش مصنوعی و مقایسه‌ی آن با سایر پیشرفت‌های متحول‌کننده زندگی انسان دیدگاه بهتری به ما می‌دهد. با ما همراه باشید.

همیشه اختراعات بزرگ با تغییر و تحولات غیرمنتظره‌ای همراه هستند. به‌طور طبیعی ما به امکانات و فناوری‌های موجود خو می‌گیریم و سبک زندگی خود را با آن‌ها تطبیق می‌دهیم تا این‌که ناگهان ایده‌ای به‌ظاهر ساده به تغییراتی عظیم و پیش‌بینی‌نشده‌ منجر می‌شود.

۸۵۷۴۱f33-7baa-48cd-b0e6-fba433fc4c0eبه‌عنوان‌مثال تلفن حدود ۱۰۰ سال بخش جدانشدنی زندگی ما بود ولی هیچ‌وقت بیشتر از یک ابزار ارتباطی صرف محسوب نمی‌شد؛ تا این‌که به وسیله‌ای قابل‌حمل تبدیل شد و ناگهان چهره‌ی دنیا را عوض کرد. اینترنت تا دو دهه بعد از اختراع هیچ نقش عمده‌ای در زندگی روزمره نداشت ولی به‌محض اضافه شدن امکانات آموزشی، تفریحی و خرید و فروش به‌یک‌باره مورد استقبال همگانی قرار گرفت. ما سال‌ها بدون احساس نیاز به تغییر، همه‌ی محتوای دیجیتال خود را در قالب عکس‌های فیزیکی، پرینت‌های کاغذی، سی‌دی و انواع حافظه‌های قابل‌حمل نگهداری می‌کردیم تا اینکه جف بزوس (Jeff Bezos) ایده‌ی ذخیره‌سازی ابری را به سرانجام رساند. وقتی خلاقیت فردی با نبوغ فنی همراه می‌شود، ظهور خط‌مشی‌ها و ظرفیت‌های جدید اجتناب‌ناپذیر است.

e944d0bc-78e3-4d37-ae54-84e175c9c5d8

یک ایده‌ی جدید همواره گروهی مخالف سرسخت دارد که با در نظر گرفتن بدترین حالت ممکن به انتقاد و تلاش برای جلوگیری از تحقق آن می‌پردازند. به‌عنوان نمونه تلفن همراه به دلیل احتمال سرطان‌زا بودن امواج آن یا امکان استفاده به‌عنوان ابزار شود و مکان‌یابی ناخواسته همیشه در معرض انتقاد است. بدون شک رعایت احتیاط در برخورد با فناوری‌های نوین و آشنایی با عواقب ناخوشایند احتمالی استفاده از آن‌ها عاقلانه است ولی معمولا مخالفان و منتقدان سرسخت انگیزه‌های دیگری دارند. جدی‌ترین مخالفان ایده‌ی خودروی الکتریکی غول‌های صنعت نفت و خودرو بودند تا این‌که شرکت تسلا توانست قابلیت‌های فنی و تجاری این ایده را به اثبات برساند.

۲a1998dc-c0fa-479a-b16d-ccf910981948در حال حاضر هوش مصنوعی در همه‌ی جنبه‌های زندگی حضور دارد؛ از جمله فناوری‌های جدید تشخیص و درمان یا کنترل ترافیک ولی با این‌ وجود مشخصا موضوع جنجال بزرگ بعدی نیز است. آیا واقعا روزی هوش مصنوعی بر انسان غلبه خواهد کرد؟ آیا واقعا در آینده انسان با عواقبی فاجعه‌بار مثل سناریوهای علمی-تخیلی ترمیناتور و ماتریکس روبه‌رو خواهد شد؟ آیا نوادگان ما به انسان‌های از کار افتاده و تنبل انیمیشن وال-ای تبدیل خواهند شد؟

این اولین دوراهی جنجال‌برانگیز انسان عصر مدرن نیست و آخرین هم نخواهد بود. برای تصمیم‌گیری درست باید همه‌ی پیش‌زمینه‌های ذهنی خوب و بد را رها کرده و حقایق را بررسی کنیم.

۲۳۲۹۹۱ce-3a15-4909-ae06-2865e838ae1dبا وجود این‌که همه‌ی پیشرفت‌های ما محصول هوش هستند ولی موضع‌گیری در مورد هوش -مصنوعی یا واقعی- و همین‌طور همه‌ی نوآوری‌های حاصل از آن باید با دقت کامل انجام شود. هر نوع قضاوت کورکورانه و پیش‌داوری بدون مطالعه عامل بازدارنده پیشرفت انسان است. آلفرد نوبل بعد از فراهم کردن امکان دسترسی به نیروی ویرانگر دینامیت به این مسئله پی برد و با تأسیس بنیاد نوبل، به‌جای تلاش برای مسدود کردن نوآوری و پیشرفت، مسیری مؤثر برای جهت دادن به آن ایجاد کرد.

در دنیایی لبریز از مشکلات غیرقابل‌حل مانند قحطی، جنگ و بیماری نمی‌توان گفت که هوش بیشتر و مؤثرتر مشکلات انسان را افزایش خواهد داد. وقتی خودروهای خودران بهتر می‌بینند، بهتر واکنش نشان می‌دهند و اطلاعات بیشتری دارند، چطور می‌توان هوش مصنوعی را محکوم کرد. وقتی عمل جراحی به کمک تجهیزات ماشینی هوشمند بسیار سریع‌تر و مؤثرتر انجام می‌شود و جراحت بیمار نیز زودتر التیام پیدا می‌کند، چرا باید هوش مصنوعی را کلا مضر و خطرناک دانست.

۳۹afe431-634c-42b6-92ce-01122052cbbdهمزیستی انسان و ماشین پدیده‌ی جدیدی نیست. در زندگی مدرن هزاران وسیله‌ی کاربردی و مفید مورداستفاده قرار می‌گیرد و وجود آن‌ها مدیون افراد کنجکاو و بلندپروازی است که در ساخت ابزاری با قابلیت‌های فراتر از توانایی انسان تردید نکرده‌اند. هر ایده‌ی جدیدی می‌تواند حلقه‌ی دیگری از زنجیره‌ی بلندپروازی و نوآوری انسان باشد که با به‌کارگیری چماق، کنترل آتش و اختراع چرخ آغاز شده است.

باید دید جدیدترین حلقه‌ی این زنجیره یعنی ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی و به‌طور خاص روبات چه تفاوتی با بقیه‌ی حلقه‌ها دارد که به بروز این‌همه هیاهو منجر شده است. ماساهیرو موری (Masahiro Mori) حدود ۵۰ سال پیش متوجه شد ابزارهایی که به هر شکل عملکرد انسان‌گونه داشته باشند، می‌توانند به برانگیخته شدن حس انزجار و نفرت منجر شوند. آخرین نمونه‌ها از این حس انزجار به شرح زیر هستند:

  •  اخیرا چت‌بات Tay به انتشار پست‌های توهین‌آمیز در توییتر وادار شد. بعداز این اتفاق پیتر لی، نایب‌رئیس بخش تحقیقات مایکروسافت عده‌ای دارای نیت سوء در مورد ربات را مقصر اعلام کرد.
  • چندی پیش برای مطالعه‌ی نوع برخورد انسان با روبات‌ها، یک روبات کوله‌گرد دارای رفتار و ظاهر دوستانه به نام هیچ‌بات (HitchBOT) سفر خود به دور دنیا را آغاز کرد. تابستان گذشته و مدت کوتاهی بعد از شروع سفر، هیچ بات در ایالات‌متحده تکه‌تکه شد.
  • ۶ سال از معرفی سیری (Siri) اپل گذشته است ولی هنوز عده‌ی زیادی از این دستیار خصوصی هوشمند دل خوشی ندارند و با کوچک‌ترین نقص آن را به باد انتقاد و اعتراض می‌گیرند.

e0fddf9c-7b18-4a2e-9f06-f528ec6ccbb1نمی‌توان موضع انسان در قبال ماشین را یک رویکرد کاملا خصمانه و مخالف دانست، ولی برای بعضی از ما هوش مصنوعی عامل ناامیدی، اضطراب و حتی خشم محسوب می‌شود. شاید حضور هوش مصنوعی در محیط کار انسان کاملا مخرب و جنجال‌برانگیز نباشد ولی مطمئنا باعث ناراحتی و نارضایتی خواهد شد. آپتون سینکلر در سال ۱۹۳۴ در این مورد نوشت:

وقتی زندگی بر ایده‌های قدیمی پایه‌گذاری شده، درک ایده‌های جدید سخت است.

ممکن است کسانی که در محیط‌های اداری کار می‌کنند فراگیر شدن هوش مصنوعی را یک وضعیت آرمانی و مطلوب بدانند. اتوماسیون به شکل خیره‌کننده‌ای کار‌های یکنواخت اداری را آسان می‌کند ولی نسل جدید تجهیزات کاربردی اداری بیشتر مانند همکارهایی هوشمند به نظر می‌رسند تا ابزاری برای تسهیل کار. تحت هر شرایطی همیشه انسان‌ها ناگزیر از انتخاب بین ترس از ناشناخته‌ها و در جا زدن یا حرکت روبه‌جلو همراه با امواج پیشرفت هستند.

۸۲b3dedb-a99b-4656-a002-922e27561b91حرکت روبه‌جلو، رویکرد جدیدی نیست و همیشه لازمه‌ی موفقیت محسوب می‌شود. با هوش مصنوعی یا بدون آن؛ برای کسانی که در رده‌های پایین مشغول به کار هستند و تمایلی به افزایش سطح دانش و مهارت‌های خود ندارند، هر رقابت کاری، هر نیروی کار جدید و کارآمد، هر رکود اقتصادی و … عامل بالقوه‌ی بی‌ثباتی شغلی است. کسانی که به یادگیری و بهتر شدن تمایل نشان می‌دهند، طبعا موفق‌تر هستند و امنیت شغلی بیشتری دارند. این قانون همیشه بر مشاغل انسان حاکم بوده و خواهد بود.

a4cb2c27-db02-487a-8f04-2d1786e0a8c9ماشین‌های هوشمند هیچ‌گاه نیاز به کسب‌وکار، سوددهی یا رشد اقتصادی را از بین نخواهند برد. در آینده کارآفرینان با استفاده‌ی بهینه از فناوری‌های نوین به ایجاد مشاغل جدید ادامه خواهند داد و برای تصدی این شغل‌ها به افرادی که جرات دنبال کردن رؤیاهای خود و همراه شدن با امواج پیشرفت را دارند، نیاز خواهند داشت. در این چرخه‌ی بی‌پایان، هوش مصنوعی با وجود همه‌ی توانایی‌ها و قابلیت‌ها فقط یک ابزار جدید است.

منبع: زومیت

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *